Θεωρία… από το Μέγαρο στην πράξη

Συνεχίζεται και φέτος. Ηδη η 4η φετινή σειρά διαλέξεων έχει ξεκινήσει. Η σειρά «Θεωρία στο Μέγαρο: φιλοσοφία, κριτική, ιστορία» σε επιμέλεια του καθηγητή και βουλευτή Κώστα Δουζίνα, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστημών του Κολεγίου Μπέρκμπεκ του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, όχι μόνο έχει κερδίσει φανατικό κοινό, αλλά έχει καταφέρει κάτι πολύ περισσότερο: έχει ανοίξει έναν νέο δημόσιο διάλογο βασισμένο σε ό,τι πιο καινοτόμο υπάρχει στην αριστερή διανόηση διεθνώς.

Τα τελευταία δύο χρόνια, πάνω από 20 διάσημοι διανοητές και καταξιωμένοι διεθνώς ερευνητές, επιστήμονες αλλά και προσωπικότητες του δημόσιου λόγου ήρθαν και μίλησαν στο Μέγαρο Μουσικής. Μεταξύ αυτών οι Ετιέν Μπαλιμπάρ, Τζούντιθ Μπάτλερ, Σλαβόι Ζίζεκ, Τζάκλιν Ρόουζ, Τζοάνα Μπερκ, Ρίτσαρντ Εβανς κ.ά.

Παρ’ όλη τη «διακριτικά επιθετική» στάση που κράτησαν πολλά μέσα ενημέρωσης απέναντι στο γεγονός, τελικά η σειρά «Θεωρία στο Μέγαρο» συνεχίζει, αλλά και έχει εδραιώσει τη μοναδικότητα του εγχειρήματος, ακριβώς γιατί κατάφερε να φέρει το κοινό της χώρας σε επαφή όχι μόνο με σπουδαία ονόματα στον χώρο της κριτικής θεωρίας αλλά και με ό,τι πιο νέο εξελίσσεται στο εξωτερικό στους αντίστοιχους τομείς.

«Ολοι είναι πολύ πρόθυμοι να έρθουν στη χώρα», μας εξηγεί ο εμπνευστής και επιμελητής του κύκλου, Κώστας Δουζίνας. «Μου κάνει μεγάλη εντύπωση το γεγονός πως σε αντίθεση με όσα λέγονται για τις σχέσεις της Αριστεράς, της παρούσας κυβέρνησης και του ΣΥΡΙΖΑ συγκεκριμένα με την αριστερή διανόηση διεθνώς, στην πραγματικότητα αυτό που έχω διαπιστώσει είναι ακριβώς το αντίθετο. Υπάρχει ένα τεράστιο ενδιαφέρον από την παγκόσμια διανόηση για το τι γίνεται τα τελευταία 4 χρόνια στην Ελλάδα. Το βλέπουν, το παρατηρούν και το εξετάζουν σαν ένα τεράστιο πείραμα, αν θέλετε – ακριβώς γιατί διαφοροποιείται σε σχέση με το τι γίνεται στην παγκόσμια κοινότητα και φυσικά στην Ευρώπη. Ειδικά μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών, όλοι αυτοί μιλούν για την κυβέρνηση με τον μεγαλύτερο ενθουσιασμό».

«Θυμάμαι συγκεκριμένα ότι την περίοδο της υπογραφής της συμφωνίας, καλεσμένος στο Μέγαρο ήταν ο Τσαρλς Τέιλορ, ίσως ο μεγαλύτερος ηθικός φιλόσοφος της εποχής μας. Ο ίδιος έχει γίνει περισσότερο γνωστός εξαιτίας της θεωρίας της αναγνώρισης που έχει αναπτύξει, σύμφωνα με την οποία η ύπαρξη του καθενός βασίζεται στην αναγνώριση του άλλου. Ο ίδιος είπε τότε πως αυτή η συμφωνία είναι ένα πρότυπο γι’ αυτή τη σχέση αναγνώρισης του άλλου από εμάς και το αντίστροφο. Αυτή η βασική ιδέα πως “ο άλλος είναι πάντα μέσα μου”, υπήρξε, για τον ίδιο μέσω της συμφωνίας, μια παγκόσμια πρώτη και σε θεσμικό επίπεδο πλέον».

Οι θεματικοί κύκλοι των ομιλιών είναι τρεις: τα θέματα της κρίσης της δημοκρατίας, της ανόδου της Ακροδεξιάς και του λαϊκισμού, η σύγχρονη προβληματική σε σχέση με την Ευρώπη και, τέλος, η νεότερη κριτική θεωρία, που δεν είναι πια πολιτική φιλοσοφία, αλλά επεκτείνεται και σε ζητήματα όπως το συναίσθημα, το σώμα, η ψυχανάλυση κ.ά. Αυτή είναι και η θεματική του 4ου φετινού κύκλου ομιλιών, που ξεκίνησε στις 22 Οκτωβρίου με τη διάλεξη του Πολ Μέισον.

«Οι θεωρίες αυτές ξεφεύγουν από τον κλασικό δυϊσμό μεταξύ ύλης και πνεύματος -τον οποίο έχει ακολουθήσει σε μεγάλο βαθμό η αριστερή και κυρίως η μαρξιστική ιδεολογία που θέλει να είναι αυστηρά ορθολογική- και προχωρούν στην ανάλυση της πραγματικότητας και μέσω άλλων παραγόντων, όπως οι προσωπικές εμπειρίες, η μνήμη, οι ιστορικές συνθήκες, η συναισθηματική υπόσταση κ.ά.» εξηγεί ο Κ. Δουζίνας.

Επόμενη ομιλία στο Μέγαρο θα είναι την Πέμπτη 15/11, στις 19.00, με την παρουσία ίσως του σημαντικότερου θεωρητικού του Δικαίου, Ντάνκαν Κένεντι (ομότιμος καθηγητής Γενικής Φιλοσοφίας του Δικαίου στη Σχολή Νομικής του Χάρβαρντ). Ο ίδιος θα μιλήσει με θέμα «Συνταγματισμός, μαρξισμός και ριζοσπαστική δημοκρατία».

Επονται επίσης σπουδαία ονόματα, όπως οι Τζον Μίλμπανκ (θεολόγος, με τεράστια γνώση της κοινωνικής θεωρίας – 28/11), Στιβ Σμιθ (ιστορικός, που θα συγκρίνει τη ρωσική με την κινεζική επανάσταση – 31/1/2019), Ματ Κουκ (ιστορικός, που θα αναπτύξει αυτό που ονομάζει «αρχεία συναισθημάτων» – 22/2/2019) και η Βουλγάρα φιλόσοφος Αλμπίνα Αζμάνοβα (7/3/2019).

«Αυτή η νέα σειρά ομιλιών», μας λέει ο κ. Δουζίνας, «προσπάθησε από τη μια μεριά να βάλει στον δημόσιο διάλογο θέματα της κρίσης (οικονομική, πολιτιστική και ηθική) και να δώσει κάποιες πρώτες απαντήσεις, αλλά πολύ περισσότερο σκοπεύει να συνεισφέρει και στην ελληνική συζήτηση μια σειρά από νέες απόψεις που καμία σχέση δεν έχουν με τα όσα καθιερωμένα έχουμε γνωρίσει έως τώρα, όπως είναι η ριζοσπαστική πολιτική φιλοσοφία, η ψυχανάλυση, η φαινομενολογία ή η μετααποικιοκρατική θεωρία».

Ταυτόχρονα, ο κ. Δουζίνας, από τη θέση του ως νέος πρόεδρος του Ινστιτούτο Πουλαντζάς, προχωρά σε νέες σειρές σεμιναρίων και εκδηλώσεων για φοιτητές, νέους και μέλη του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και πολιτικούς, αφιερωμένες στην Ευρώπη και το μέλλον της. «Η γενική στόχευση είναι διπλή», μας λέει. «Από τη μια να ξεκινήσει μια διαβούλευση για το τι είναι η Αριστερά τον 21ο αιώνα και παράλληλα, μέσα από μελέτες και έρευνες επιδιώκουμε να ξεκινήσει μια τεκμηρίωση πάνω στα βασικά θέματα της δημόσιας πολιτικής, ώστε τόσο πολίτες όσο και πολιτικοί να έρθουν κοντά στο τι συμβαίνει σήμερα στην Ευρώπη πάνω σε ζητήματα σύγχρονης προβληματικής».